Waarom Rijker Verantwoorden?

Waarom Rijker Verantwoorden?

Cijfermatige verantwoording wordt steeds meer ervaren als onvoldoende en onvolledig. Cijfers vormen een armoedige weergave van een rijke praktijk. Het kan ook anders! Rijke verantwoording wekt vertrouwen, het mobiliseert mensen om mee te doen en het stimuleert tot leren.

Mensen en organisaties die rijker verantwoorden laten zien of het werk deugt, of het goed is uitgevoerd en of het van waarde is. Koplopers doen dat niet uit frustratie met bestaande verantwoordingssystemen. Maar vanuit passie en gedrevenheid: ze willen hun werk graag laten zien en er over in gesprek gaan.

Er is een zoektocht gaande naar nieuw, anders, rijker verantwoorden: verantwoorden zoals het bedoeld is.

Onze zoektocht begon vanuit een vraag van de politie. Maar daarbij kwam meteen de vraag naar verbreding: “Kijk wat we van andere sectoren kunnen leren”. We zijn nu vier jaar onderweg. En we trekken op met mensen die initiatieven nemen vanuit veiligheid, zorg, onderwijs, gemeenten en woningcorporaties. Bestuurders, koepelorganisaties, adviesraden delen dezelfde beweging: 
“Hoe kunnen we Rijker Verantwoorden?”

Joost Vos

Verantwoording

... vanuit rijke doelen

Einddoelen zijn nooit enkelvoudig: om maatschappelijke vraagstukken op te lossen moet je dingen doen, maar ook leren en anderen mobiliseren.

... met meerdere waarden

Wat drijft ons? Waarom gaan wij met plezier naar ons werk? Wat is het verhaal achter onze aanpak? Wat zorgt er voor dat wij net een tandje harder willen lopen? 

... op meerdere momenten

Verantwoorden is niet alleen achteraf. Het ik ook vooraf en tijdens het werk inzichtelijk maken wat je wilt en wat je doet. Verantwoorden doe je in ieder contact. 

... voor verschillende stakeholders

We bewegen weg van de dominantie van verticale sturing. Alle stakeholders hebben een gewaardeerde rol in het proces van sturen. Dat vraagt om nieuwe praktijken voor verantwoorden. 

... met diverse media

Cijfers blijven een krachtig instrument om resultaten, effecten en inspanningen te presenteren. Maar ze zeggen niets over het proces en de waarden van waaruit wordt gewerkt.

... met betrokken stakeholders

Verantwoorden is geen één richtingsverkeer. Het gaat om de voortdurende dialoog. Wat willen we, wat doen we, waarom, kan het beter?

Rijke Verantwoording is verantwoording waarbij je mag terugpraten


Verantwoorden is geen één richtingsverkeer. Daarom hoort de dialoog erbij.

Zonder ontmoeting raakt de verantwoording ontzield.

Zonder het gesprek worden beelden subjectief.

Rijker Verantwoorden tilt meningen op naar intersubjectieve oordelen.

Wat is Rijker Verantwoorden?

Rijker Verantwoorden is de zoektocht naar antwoorden op actuele verantwoordingsvraagstukken in de netwerksamenleving. 

We zien maatschappelijke zoekvragen zoals de aanpak van ondermijnende criminaliteit, het bieden van hoogwaardige en betaalbare zorg, goed en aansluitend onderwijs, huisvesting voor iedere doelgroep. 

Deze doelen zijn niet van één overheid of één maatschappelijke organisatie. Samen moet je zorgen voor een beweging die ertoe bijdraagt dat zulke ambities gerealiseerd kunnen worden. 

Dat betekent dat we er niet komen door aan individuele organisaties strakke targets op te leggen. De opgave is complexer dan dat en het werk is veel rijker. 

Dat vraagt dan ook om rijker verantwoorden: verantwoording die aansluit bij de rijke doelen van het veld.

Mobiliseren, realiseren, leren en legitimeren

Vanuit actieonderzoek bij de aanpak van ondermijning op Rotterdam Zuid ontdekten we dat rijker verantwoorden vooral wordt gewild omdat men een beweging in gang wil zetten. Men wil laten zien waarmee men bezig is, om mensen te mobiliseren om mee te doen en om te leren van de aanpak. Natuurlijk wil men ook laten zien dat men doelen realiseert. Maar dat staat niet voorop. Mobiliseren, leren en realiseren zijn alle drie legitime uitkomsten van het werk. We zien projecten waarbij men vooral aan het ontdekken is. Er wordt vooral geleerd over de omvang en werkwijze van ondermijnende activiteiten. Dat leerproces is keihard nodig om straks effecten te kunnen sorteren in de aanpak. Rijker verantworden ondersteunt al deze intenties. 

Rijker verantwoorden geeft antwoord op vragen vanuit verschillende verantwoordingsperspectieven


  • Politiek/bestuurlijk: wordt er doelgericht en doelmatig gewerkt aan de opdracht van de organisatie?
  • Professioneel: wordt er gewerkt volgens actuele inzichten, met zelfrespect en respect van collega's?
  • Integraal: wordt met partners gewerkt vanuit een gezamenlijke visie en vanuit gedeelde ambities?
  • Maatschappelijk: wordt het werk gedragen door het publiek en wordt hun betrokkenheid gemobiliseerd?

Zes kenmerken

In hun artikel (zie onder publicaties) beschrijven Jan Nap en Joost Vos zes kenmerken van Rijker Verantwoorden. Het gaat om:

  • Ontdekken van de bedoeling
  • Praktijk, meer dan beleid
  • Dialoog: meerstemmig horizontaal, verticaal en intern
  • Meer context-based (tonen) dan evidence-based (aantonen)
  • Permanent en periodiek
  • Verantwoorden als - en vanuit - het netwerk

Een praktische aanpak

Rijker Verantwoorden is ook gewoon een praktische aanpak. Met een paar eenvoudige modellen en instrumenten helpen we om de gewenste beweging inzichtelijk te maken en om passende vormen van verantwoording te kiezen.

Daarbij zorgen we voor grip: de aanpak van de verandering en de verantwoordingsinformatie komen samen in één verantwoordingsbeeld.

Wat biedt Rijker Verantwoorden?

  • Met minder cijfermatige verantwoording een geloofwaardig antwoord geven op de vraag of er goed gewerkt is.
  • Vertrouwen bouwen en mensen mobiliseren om mee te doen.
  • Bewustzijn van de kwaliteit van je eigen werk. Steeds vanuit de vraag: "Wat heb ik gedaan, waarom, werkt het?"
  • Met verantwoording recht doen aan de veelheid aan doelen en waarden in het publieke domein.
  • Met verantwoording innovatieve praktijken stimuleren in plaats van remmen.
  • Direct voelbaar maken voor politiek en bestuur, collega's, publiek en partners wat de waarde van het werk is.
  • Zo gaat de kramp uit de verticale verantwoording.

Volg de lijn realiseren

Lees wat wij willen bereiken door de stap te maken van New Public Management (NPM) naar New Public Goverance (NPG)

Neem contact met ons op

Maak kennis met onze adviseurs en ontdek hoe je vorm geeft aan Rijker Verantwoorden. Hoe vertaal je de ambitie en prioriteiten naar een compleet en overzichtelijk plan? Zodat je je aanpak legitimeert en dat mensen worden gemobiliseerd om mee te doen.