Rijker Verantwoorden | Verantwoordingsbeleid

Rijker Verantwoordingsbeleid

Een helder beleid ontwikkelen met praktische handvatten voor verantwoording in de praktijk? Met Rijker Verantwoording bouw je aan legitimiteit. Betrokkenheid van stakeholders verbetert en vertrouwen groeit. Verantwoorden wordt rijker dan alleen sturen op cijfers. Door Rijker Verantwoorden wordt op een samenhangende manier zichtbaar hoe je met collega's en partners aan het werk bent en welke resultaten je bereikt. 

Waarom een Rijker Verantwoordingsbeleid?

Handreiking voor nieuwe aanpak voor verantwoording

Gebruik maken van goede verantwoordingspraktijken

Een innovatieve aanpak voor de huidige netwerksamenleving

Wat is een Rijker Verantwoordingsbeleid?

Er zijn allerlei routines voor verantwoording. De meest bekende is die met cijfers. Maar te vaak is dit 'hitting the target, missing the point'! Nieuwe ontwikkelingen dwingen tot nieuwe werkwijzen: de netwerksamenleving, de aandacht voor zelforganisatie en eigen regie van burgers, de snelle ontwikkelingen in de manier waarop we communiceren. Dat alles vraagt om een nieuw beleid voor verantwoorden. Koplopers van Rijker Verantwoorden doen dat niet uit onvrede met het oude. Ze doen dat, omdat ze voelen dat er nieuwe manieren van verantwoorden moeten zijn.  

Vijf principes van Rijker Verantwoorden

We deden onderzoek naar Rijker Verantwoorden en we passen het toe in de praktijk. Zo ontdekten we vijf principes:

- Meerdere doelen

- Meerdere waarden

- Meerdere stakeholders

- Meerdere momenten

- Meerdere media

We lichten ze hieronder toe.

Meerdere doelen

Rijker Verantwoorden vraagt om rijkere doelen. Simpele scorecards en eenvoudige actieplannen geven vaak onvoldoende zicht op de verschillende lagen van de aanpak van het werk. Rijkere doelen stellen betekent aandacht geven aan alle aspecten van het werk. Werken vanit een 'theory of change': "Langs welke lijnen wordt gewerkt? Wat is de aanpak waarmee je het verschil wilt maken?" Rijker verantwoorden betekent gebalanceerd aandacht geven aan al die aspecten van het werk. 

Meerdere waarden

Ieder element van verantwoording heeft zijn dilemma's. Wat de één een goed middel voor verantwoording vindt, wordt door een ander afgewezen. Veel van zulke keuzen worden bepaald door onderliggende waarden. Word ik gedreven door verantwoordelijkheid voor resultaat, naleving van wettelijke eisen, integriteit of door betrouwbaarheid? Het gesprek over onderliggende waarden voedt het gesprek over de keuze van verantwoordingsinstrumenten. Daarom verbinden we aan ieder instrument de belangrijkste waarde(n) die haar inzet rechtvaardigen. 

Meerdere stakeholders

Werk je samen met partners? Wil je collega's beter betrekken bij het werk? Zoek je draagvlak bij de politiek? Het verantwoordingsbeleid start bij de belangen van alle stakeholders (klanten, partners, collega's, maatschappij, bestuur en financiers). Binnen de aanpak van Rijker Verantwoorden worden alle partners betrokken en bediend. Zo werk je aan legitimiteit op alle schaakborden. 

Meerdere momenten

Rijker Verantwoorden gebeurt vooraf, tijdens en achteraf. Soms is zo lang mogelijk onder water werken een goede strategie. Maar vaak is vroegtijdige betrokkenheid de sleutel tot succes. Bepaal zelf wanneer je partijen wilt betrekken. Welke informatie kan gedeeld worden in de verschillende stadia van het proces. Zo kom je tot een verantwoordingspraktijk waarin het accent weg gaat van verantwoorden achteraf. We noemen dat 'voor in de bus zitten'. Op die manier hoeft er achteraf veel minder uitgelegd te worden.

Meerdere media

Sturing gebeurt op meerder manieren. Simons onderscheidt vier hefbomen van beheersing (levers of control). Sturen op (1) waarden, (2) prestaties, (3) naleving van regels en (4) leren en ontwikkelen. Ieder sturingsmechanisme heeft haar eigen media. Sturen op waarden doe je door het delen van beelden en verhalen. Cijfers zijn waardevol voor sturen op prestaties. Voor sturen op regels zijn letters nodig om de uitkomsten van audits en inspecties te verwoorden. Leren en ontwikkelen vraagt om samenwerking. Daarbij is dialoog het belangrijkste sturingsmechanisme. 

Vier hefbomen van beheersing betekent vier media: letters, cijfers, beelden en dialoog. Tijdens ons onderzoek naar Rijker Verantwoorden in 2015 was de belangrijkste trend die we ontdekten: 'minder cijfers, meer dialoog!'

Bij Rijker Verantwoorden kies je bewust voor de inzet van alle vier de media.

Gebruik het goede

Rijker Verantwoorden begint bij de huidige werkende praktijken. Er zijn bestaande routines die zorgvuldig zijn opgebouwd en hun waarde bewijzen. Rijker Verantwoorden is loslaten van verantwoordingspraktijken die knellen of die tijdrovend zijn zonder veel opbrengsten. Maar het is ook: doorbouwen op goede fundamenten van bestaande praktijken.

Een Rijker Verantwoordingsbeleid maken

Nieuw beleid begint met het verkennen en waarderen van bestaande praktijken. Wat is van waarde en wat niet? Dan komt opschonen en toevoegen. Het beleid doet heldere uitspraken over nieuwe manieren van verantwoorden. Wat verantwoorden we, waarom en hoe? We helpen met maatwerk om te komen tot zo'n beleid. Langs de meer analytische weg van beoordelen van de huidige situatie en systematisch in kaart brengen van gewenste praktijken. Of langs de weg van het ervaringsleren. Met pilots die stap voor stap worden omgezet in beleid. Met onze aanpak sluiten we aan bij elke individuele situatie en bij elke individuele voorkeur voor de beleidsvorming.