Rijker Verantwoorden | Verantwoordingsbeleid

Rijker evalueren

Rijker verantwoorden in jouw project of programma? We helpen je door jouw plannen te verhelderen met een theorie van verandering en door daaraan een verantwoordingsplan te koppelen. Zo ontstaat samenhang tussen de context van waaruit je werkt, veronderstellingen, verwachtingen en de instrumenten die je inzet om te verantwoorden. Daarmee scheppen we niet alleen helderheid: we laten ook zien hoe je anderen kunt mobiliseren en een impuls geven aan het leerproces.

Waarom evalueren met Rijker verantwoorden?

Handreiking voor nieuwe aanpak voor evalueren

Mobiliseren, leren en verantwoorden gaan hand in hand

Een innovatieve aanpak voor de huidige netwerksamenleving

Wat is Rijker Verantwoorden bij evaluaties?

Voor uw project of programma maken we samen met uw team een plan waarin we een theorie van verandering combineren met een aanpak om te verantwoorden. We gebruiken de vier media van Rijker verantwoorden. Zo zetten we meerdere instrumenten in om mensen te mobiliseren, om het leerproces te bevorderen en om te bouwen aan legitimiteit. 

Vijf principes van Rijker Verantwoorden

Rijker Verantwoorden kent vijf principes: die worden leidend bij uw evaluatie.

- Meerdere doelen

- Meerdere waarden

- Meerdere stakeholders

- Meerdere momenten

- Meerdere media

We lichten ze hieronder toe.

Meerdere doelen

Ook als jouw project of programma één helder einddoel heeft, dan nog zijn er meerdere wegen die gelopen moeten worden om het doel te bereiken. Soms is de weg voorspelbaar en gaat hij over 'high grounds' maar vaak leidt hij door 'swampy lowlands' (Donald Schon). Juist in deze moerassige situaties geven simpele score cards en eenvoudige actieplannen onvoldoende zicht op de rijkdom van het werk. Met Rijker Verantwoorden werken we vanuit een breder perspectief. Werken vanuit een 'theory of change': "Wat zie je om je heen gebeuren? Wat zou helpen om verandering te brengen? Welke acties wil je inzetten? Wat verwacht je daarvan? En wat betekent dat voor afspraken met partners?" 

Meerdere waarden

Ieder (tussen)resultaat heeft zijn voor- en nadelen. Wat de één van de daken zou willen schreeuwen is voor de ander iets dat beter even onder de radar kan blijven. Veel van zulke afwegingen worden bepaald door onderliggende waarden. Wellicht vind jij het waardevol om te laten zien dat er 'nu iets gebeurt' terwijl de ander zich afvraagt wat de bijwerkingen zijn van zo'n bericht. Het gesprek over onderliggende waarden voedt het gesprek over de inzet van verantwoordingsinstrumenten. Daarom benoemen we in de theorie van verandering overtuigingen en uitgangspunten voor de samenwerking. 

Meerdere stakeholders

Werk je samen met partners? Wil je collega's beter betrekken bij het werk? Zoek je draagvlak bij de politiek? Het verantwoordingsbeleid start bij de belangen van alle stakeholders (publiek, politiek, partners en intern). Binnen de aanpak van Rijker Verantwoorden worden alle partijen betrokken en bediend. Zo werk je aan legitimiteit op alle schaakborden. 

Meerdere momenten

Rijker Verantwoorden gebeurt vooraf, tijdens en achteraf. Soms is zo lang mogelijk onder water werken een goede strategie. Maar vaak is vroegtijdige betrokkenheid de sleutel tot succes. Bepaal zelf wanneer je partijen wilt betrekken. Welke informatie kan gedeeld worden in de verschillende stadia van het proces. Zo kom je tot een verantwoordingspraktijk waarin het accent weg gaat van verantwoorden achteraf. We noemen dat 'voor in de bus zitten'. Vroegtijdige betrokkenheid haalt de kramp uit verantwoording achteraf.

Meerdere media

Sturing gebeurt op meerder manieren. Simons onderscheidt vier hefbomen van beheersing (levers of control). Sturen op (1) waarden, (2) prestaties, (3) naleving van regels en (4) leren en ontwikkelen. Ieder sturingsmechanisme heeft haar eigen media. Sturen op waarden doe je door het delen van beelden en verhalen. Cijfers zijn waardevol voor sturen op prestaties. Voor sturen op regels zijn letters nodig om de uitkomsten van audits en inspecties te verwoorden. Leren en ontwikkelen vraagt om samenwerking. Daarbij is dialoog het belangrijkste sturingsmechanisme. 

Vier hefbomen van beheersing betekent vier media: letters, cijfers, beelden en dialoog. In ons werk met Rijker Verantwoorden is de belangrijkste trend die we ontdekten: 'minder cijfers, meer dialoog!' Maar dat mag nooit ontaarden in eenzijdige keuzen. Bij Rijker Verantwoorden kies je bewust voor de inzet van alle vier de media.

Gebruik het goede

Rijker Verantwoorden begint bij de huidige praktijken. Er zijn bestaande routines die zorgvuldig zijn opgebouwd en hun waarde bewijzen. Rijker Verantwoorden is loslaten van verantwoordingspraktijken die knellen of die tijdrovend zijn zonder veel opbrengsten. Maar het is ook: doorbouwen op goede fundamenten van bestaande praktijken.

Evalueren met Rijker Verantwoorden

Bij jouw project helpen we je op weg in drie concrete stappen:

1. We bekijken jouw ambities en plannen voor jouw project en maken samen een theorie van verandering.

2. We kiezen instrumenten voor de verantwoording en gebruiken daarbij de vier media van het Rijker verantwoorden.

3. We maken een implementatieplan.

Voor een project van gemiddelde omvang zijn drie workshops van een dagdeel voldoende om je goed uitgerust op pad te helpen. Zo kan je met plezier en inspiratie op een nieuwe manier verantwoorden.


Voor je programma bieden we een bredere ondersteuningsaanpak. We leveren een projectleider die verantwoordelijk wordt voor Rijker Verantwoorden in het hele programma of we ondersteunen de programmaleider met een advies / ondersteuning gericht op mobiliseren, leren en legitimeren. Door Rijker Verantwoorden laat je zien wat je doet en vertrek je de beweging die je op gang wilt brengen!